Kapadokyayı Kim Yapmıştır? Taşların, Rüzgârın ve Biraz da Hayal Gücünün Hikâyesi
Bunu ilk duyduğumda ciddi ciddi düşündüğümü hatırlıyorum: “Kapadokyayı kim yapmıştır?”
Hani okulda öğretmen soru sorar da cevabı biliyorsundur ama yine de içinden “Acaba yanlış mı biliyorum?” diye geçirirsin ya… işte aynısı.
İzmir’de 25 yaşında biri olarak şunu söyleyebilirim: Bizde her şey biraz deniz, biraz kafe, biraz da “abi çok sıcak ya” döngüsünde geçtiği için Kapadokya gibi yerler bana hep başka bir gezegen gibi gelmiştir. Balonlar, peri bacaları, sabah 6’da kalkıp “güneş doğuşu izleme etkinliği” (ki ben normalde 6’da sadece uykuda hata veririm)… Bunların hepsi sanki başka bir yazılım güncellemesi gibi.
Ama işin gerçeği şu: Kapadokya’yı tek bir kişi yapmadı. Hatta dürüst olalım, orada bir “usta ekip” falan yoktu. Daha çok sabır, zaman ve doğanın “ben biraz sanat yapacağım” demesi var.
Kapadokyayı Kim Yapmıştır? Doğanın Uzun Süreli Sanat Projesi
Bunu bir arkadaş ortamında sorsan muhtemelen biri çıkar der ki:
“Abi eski Yunanlılar yapmış olabilir mi?”
Bir diğeri:
“Bence uzaylılar kesin.”
Ben de içimden şöyle derim: “Kanka ben geçen gün makarna bile yakmışım, uzaylılara hiç girmeyelim.”
Gerçek cevap çok daha sakin ama bir o kadar da etkileyici: Kapadokya’nın oluşumunda en büyük pay volkanik patlamalar, rüzgâr, yağmur ve milyonlarca yıl.
Evet. Milyonlarca yıl.
Bu noktada insan biraz kendini sorguluyor. Ben 2 dakikada tost yakıyorum, doğa milyonlarca yılda peri bacası yapıyor. Aradaki fark biraz moral bozucu.
Volkanlar Sahneye Çıkıyor (Drama Başlıyor)
Kapadokya’nın hikâyesi aslında bayağı “aksiyon filmi” gibi başlıyor. Erciyes, Hasan Dağı ve diğer volkanlar yıllar önce ciddi bir performans sergiliyor. Patlıyorlar, püskürüyorlar, etrafa lavlar saçılıyor.
Ama olay burada bitmiyor.
Lavlar zamanla soğuyor ve tüf denen yumuşak bir kaya tabakası oluşuyor. Yani doğa diyor ki:
“Şimdilik yumuşak bir zemin hazırlayayım, sonra üstüne sanat yaparım.”
Ben bunu öğrendiğimde şunu düşündüm:
“Demek ki doğa bile önce altyapı kuruyor, sonra estetiğe geçiyor. Ben hâlâ odamı toplamaya girişmeden dekorasyon videoları izliyorum.”
Rüzgâr: Bölgenin Sabırlı Heykeltıraşı
Sonra sahneye rüzgâr giriyor. Ama öyle romantik esen rüzgâr değil bu; bildiğin “yavaş yavaş kemiren sabırlı karakter”.
Yağmur da katılıyor olaya. Birlikte tüf kayaları aşındırıyorlar.
Ama ilginç olan şu: Her yeri eşit aşındırmıyorlar. Sert taşlar direniyor, yumuşak olanlar gidiyor. Geriye de o meşhur peri bacaları kalıyor.
Düşünsene, doğa bir nevi “eleme sistemi” kullanıyor.
Benim hayatımda böyle bir eleme olsa muhtemelen:
Spor: elenmiş
Düzenli uyku: kırmızı kart
Erken kalkmak: direkt turnuvadan diskalifiye
Kapadokyayı Kim Yapmıştır? İnsan Eli Sadece İzleyici Değildi
Tam burada bir twist var. Çünkü Kapadokya sadece doğanın eseri değil.
İnsanlar da bu manzarayı görünce demiş ki:
“Burası çok güzel ama biz burayı biraz daha ilginç hale getirelim.”
Ve ne yapmışlar?
Kaya oyup ev yapmışlar, kiliseler yapmışlar, şehirler kurmuşlar.
Yani doğa dekoru hazırlamış, insan da “iç mimarlık” kısmına girmiş.
Bunu düşündükçe aklıma İzmir’de ev ararken gördüğüm ilanlar geliyor:
“Manzaralı, 1+1, ama merdivenler biraz dik.”
Kapadokya’da ise:
“Manzaralı, mağara ev, ama biraz tarih kokuyor.”
Yer Altı Şehirleri: İnsan Zekâsının “Acil Durum Modu”
Kapadokya’da bir de yer altı şehirleri var. Derinkuyu, Kaymaklı gibi.
Bu şehirler öyle “hobi olarak kazılmış” yerler değil. Gerçek anlamda savaş, baskın, kaçış gibi durumlar için yapılmış.
Yani insanlar demiş ki:
“Dışarısı biraz tehlikeli, biz yerin altına taşınalım.”
Bunu modern hayata uyarlarsak:
Ben de bazen dış dünyadan kaçmak için telefonumu uçak moduna alıyorum. Onlarınki biraz daha gelişmiş versiyon.
Derinkuyu’yu gezerken bir rehberin söylediğini hayal ediyorum:
“Burada 20 bin kişi yaşamış.”
Ben içimden:
“Ben 2 kişiyle aynı evi paylaşınca bile psikolojik destek alıyorum.”
Kapadokyayı Kim Yapmıştır? Doğa + İnsan İş Birliği
Aslında sorunun en doğru cevabı şu:
Kapadokya’yı tek bir şey yapmadı.
Bu bir iş birliği projesi.
Volkanlar: malzemeyi sağladı
Rüzgâr ve yağmur: şekillendirdi
İnsan: içine hayat ekledi
Yani resmen uzun soluklu bir “ortak çalışma”.
Bir düşün:
Bugün bir proje yapıyorsun, 2 kişiyle bile anlaşamıyorsun. Burada doğa, hava olayları ve insanlık aynı projede çalışmış.
Peri Bacaları: Doğanın “Ben de Sanatçıyım” Dediği An
Peri bacaları aslında Kapadokya’nın en ikonik kısmı. İnce uzun, bazen şapkalı kaya oluşumları.
Ben ilk gördüğümde şunu düşündüm:
“Bunlar gerçek mi yoksa bir film setinde miyim?”
Hatta bir an İzmir’de arkadaşlarımla konuşurken biri fotoğraf gösterdiğinde:
“Abi Photoshop bu,” demiştim.
Meğer Photoshop değilmiş, doğa direkt kendisi “filter kullanmadan” yapmış.
Kapadokyayı Kim Yapmıştır? Günlük Hayatla Kıyas
Bazen Kapadokya’yı anlamak için kendi hayatımla kıyas yapıyorum.
Mesela sabah erken kalkmam gerekiyor diyelim.
Doğa:
2 milyon yılda dağ şekillendiriyor
Ben:
2 alarmda bile şekillenemiyorum
Doğa:
sabırla taş oyuyor
Ben:
ekrana bakıp “birazdan yaparım” diyorum
Kapadokya bana şunu öğretti gibi:
Bazı şeyler hızlı olmuyor. Ama olduğunda gerçekten efsane oluyor.
Arkadaş Diyalogları: Kapadokya Tartışması
Bir gün arkadaşlarla sohbet:
“Kapadokyayı kim yapmıştır ya?”
Ali: “Kesin uzaylılar.”
Ben: “Kanka uzaylılar burada iyi iş çıkarmış ama volkanlar asıl emekçi.”
Ayşe: “Bence doğa terapi yapmış.”
Ben: “Doğa bizden daha sağlıklı yaşıyor olabilir.”
Ve sonra konu yine yemek siparişine bağlanıyor. İnsanlık böyle bir şey.
Kapadokyayı Kim Yapmıştır? Sonuç Gibi Değil, Süreç Gibi Düşünmek
Kapadokya’yı tek bir “yapan” yok. Bu, uzun bir süreç.
Ve belki de en güzel kısmı bu.
Çünkü insan bazen her şeyin tek bir cevabı olmasını istiyor:
“Kim yaptı?”
“Neden oldu?”
“Ne zaman bitti?”
Ama Kapadokya diyor ki:
“Hiçbiri tek başına değil.”
Biraz sabır, biraz doğa, biraz da tesadüf.
Son Bir İç Ses
Bazen düşünüyorum da…
İzmir’de deniz kenarında otururken bile kafamda Kapadokya gibi yerler dönüyor.
“Ben ne yapıyorum acaba?”
“Hayat biraz daha yavaş mı ilerlese?”
“Ben de kendi peri bacalarımı oluşturabilir miyim?”
Sonra bir simit alıp hayata devam ediyorum.
Ama Kapadokya fikri hep orada kalıyor:
Zamanın, doğanın ve insanın birlikte yazdığı dev bir hikâye gibi.
Lemo olarak her zaman en iyi içeriği sunmak için çalışıyoruz. “Kapadokya’nın gerçek adı nedir” konusunda daha fazlası için takipte kalın!